Afrikaanderwijk Coöperatief U.A.

Advies

Geadviseerd subsidiebedrag
€ 125.000
Gevraagd subsidiebedrag
€ 205.000
Subsidie in Cultuurplan 2017-2020
n.v.t.

Discipline

Letteren en debat

Samenvatting van het advies

Beoordeling van de aanvraag

De Raad oordeelt positief over de wijze waarop de Afrikaanderwijk Coöperatie (AC) een centrale plek inneemt in de wijk; de organisatie is waardevol voor de stad. In haar aanpak is zij een voorbeeld van vraaggestuurd en wijkgericht werken. Het is echter ook lastig om uit de aanvraag een goede indruk te krijgen van haar plannen en culturele kwaliteiten, omdat in Het Gemaal veel hybride activiteiten plaatsvinden en de organisatie samenwerkt met veel culturele organisaties. In die samenwerkingen neemt Afrikaanderwijk Coöperatie een variatie aan rollen in, van gastheer tot initiator.

Geadviseerd subsidiebedrag

Afrikaanderwijk Coöperatief U.A. heeft volgens de RRKC toegevoegde waarde voor het culturele aanbod. De organisatie kan zeker een breder en diverser publiek bereiken, maar een ruime verdubbeling van de programmering ziet de Raad als een te risicovolle ambitie. Bovendien licht AC het culturele programma onvoldoende toe in de aanvraag. Om de continuïteit van de organisatie te borgen en de mogelijkheid te bieden om zich de komende jaren op organische wijze verder te kunnen ontwikkelen, adviseert de Raad een subsidie van € 125.000 toe te kennen, onder voorwaarde dat AC eerst een goed uitgewerkt plan indient over de culturele programmering.

Samenvatting van de aanvraag geschreven door de instelling

Het Gemaal op Zuid is een multifunctionele plek midden in het levendige hart van Feijenoord, direct naast de alom bekende Afrikaandermarkt. Het prachtige gebouw (een voormalig stoomgemaal) wordt gebruikt voor workshops, vergaderingen en wijkactiviteiten. Er wordt op het gebied van zelforganisatie en duurzaamheid kennis en ervaring uitgewisseld en er is een levendig kunst- en cultureel programma. De karakteristieke locatie wordt sinds 2014 beheerd door de Afrikaanderwijk Coöperatie. Een wijkonderneming die de kracht en kwaliteit van lokale ondernemers en initiatieven zichtbaar maakt.

Het Gemaal is een plek waar Rotterdam-Zuid serieus genomen wordt, maar die tegelijkertijd verder reikt dan alleen dit specifieke gebied. Waar lokale kunst- en cultuurmakers verbonden worden met (inter)nationale collega’s en een breed publiek vinden. Een expositieruimte annex podium, waar je als bezoeker nieuw talent kunt spotten tussen ervaren kunstenaars en artiesten. Een plek waar je interessante, mooie, verrassende, scherpe, verbindende, multidisciplinaire, vermakelijke en maatschappelijk relevante kunst vindt.

Afrikaanderwijk Coöperatie is koploper van inclusieve aanpak waarbij kunst en cultuur de motor vormen voor sociale en economische veranderingen. Het onderstreept met de activiteiten in het Gemaal de meerwaarde van een doelbewust lokale aanpak. Inclusie, innovatie en interconnectiviteit zijn voor ons vanzelfsprekend. Sterker nog, zij vormen het uitgangspunt, de pijlers, van de organisatie als sinds de oprichting in 2013. Afrikaanderwijk Coöperatie heeft als missie om van het gebied Feijenoord, en dan specifiek de Afrikaanderwijk, een sterker en kapitaalkrachtiger gebied te maken. Een gebied met actief betrokken bewoners en ondernemers met een levendig en divers cultureel programma. Om dit te bereiken worden er activiteiten en diensten ontwikkeld die direct in de praktijk gebracht worden om zo een duurzame bijdrage te leveren aan de positieverbetering van de wijk, haar (cultureel) ondernemers en bewoners.

Met het kunst en cultuurprogramma draagt het Gemaal bij aan de culturele herwaardering van Rotterdam-Zuid. De activiteiten vinden in het gebied plaats, maar bieden ook ruimte aan exposities en presentaties elders. Buiten het vaste programma staat het Gemaal altijd open voor het ongeplande en het onverwachte. De kansen die je zelf genereert of waar je tegenaan loopt en die je op dat moment moet kunnen pakken. De flexibiliteit om daar altijd op in te kunnen spelen maken dat de coöperatie in de afgelopen jaren een sterke speler is geworden die geen kans onbenut laat.

De organisatie heeft zich afgelopen periode gericht op groei van het netwerk, verduurzamen van de organisatie. Alle activiteiten komen direct voort uit vragen uit de wijk en/of gesignaleerde kansen en potentie van het gebied. Ze zijn van belang voor de wijkcoöperatie als een totaalbenadering van lokale kwaliteiten. Hiervoor wordt waar nodig naar externe partners en fondsen gezocht. En is mede de aanleiding om een cultuurplanaanvraag in te dienen.

Het Gemaal is de plek voor ontmoeting, het gesprek en de verbinding. Het is het podium voor kunst in diverse vormen en met diverse partners van Zuid, met Zuid en voor Zuid. Beeldend, muziek, festival, verhalen, dans, poëzie, opera, urban arts; de wijk vindt het allemaal in Het Gemaal, Rotterdam vindt het allemaal in de Afrikaanderwijk.

Beoordeling van de aanvraag

De Raad oordeelt positief over de manier waarop de Afrikaanderwijk Coöperatie een centrale plek inneemt in de wijk. De organisatie biedt een laagdrempelige en aantrekkelijke mix van activiteiten die zij altijd in samenwerking met partners organiseert. De Raad acht de Afrikaanderwijk Coöperatie waardevol voor de stad, omdat zij met haar sterk verbindende karakter niet alleen in de wijk, maar ook op stedelijk en landelijk niveau gezien en gevonden wordt.

Afrikaanderwijk coöperatie is een hybride organisatie. Uit de aanvraag komt een sterke relatie tussen de artistieke en maatschappelijke activiteiten naar voren. Dit gegeven beoordeelt de Raad positief: de aanpak is wijkgericht, in belangrijke mate vraaggestuurd en realiseert activiteiten voor en met inwoners van de wijk. Op deze wijze bereikt de organisatie ook doelgroepen die minder vanzelfsprekend afkomen op het culturele aanbod in de stad. Deze maatschappelijke focus is interessant en uniek in Rotterdam. Tegelijkertijd maakt dit hybride karakter het voor de Raad lastig om op basis van de aanvraag een goede indruk te krijgen van de culturele plannen en de kwaliteiten ervan.
De culturele programmering krijgt binnen de aanvraag als geheel relatief weinig aandacht en is onvoldoende uitgewerkt. De Raad geeft de Afrikaanderwijk Coöperatie graag het voordeel van de twijfel op dit punt, maar adviseert het college voorwaarden te verbinden aan een eventuele toekenning van subsidie, zodat voor alle partijen helder is wat de culturele programmering exact behelst.

Naast haar maatschappelijke en culturele betekenis, kan de programmering van de Afrikaanderwijk Coöperatie ook als ‘placemaker’ van toegevoegde waarde zijn in de grootstedelijke transitieopgave van Rotterdam-Zuid. Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) wil dat opleidingsniveau, arbeidsparticipatie en woonkwaliteit in twintig jaar tijd stijgen naar de gemiddelde waarden van de vier grote steden in Nederland. De doelen van de Afrikaanderwijk Coöperatie sluiten daar volgens de Raad naadloos bij aan.

Wijkraad Afrikaanderwijk
De wijkraad van de Afrikaanderwijk oordeelt positief over de coöperatie. De wijkraad dicht de coöperatie verschillende functies toe, van tentoonstellingsruimte tot wijkkeuken en van fietsenhuur tot cultureel centrum. De Wijkraad ziet in de coöperatie een actieve verbinder van wijkbewoners en -ondernemers, van kunst en welzijn en van verschillende kunstdisciplines. Volgens de Wijkraad komt de coöperatie meer dan tegemoet aan de wensen van de wijkbewoners. Zij krijgen de ruimte om zelf culturele activiteiten te entameren en kunnen tegen een gereduceerd tarief deelnemen aan activiteiten van anderen.

De organisatie is complex en veelomvattend, waardoor de bedrijfsvoering voor de Raad lastig te beoordelen is. Opvallend is het beperkte aantal beroepskrachten en het grote aantal vrijwilligers. De inzet van lokale vrijwilligers is een voorwaarde om vraaggestuurd en wijkgericht te kunnen werken, maar maakt de organisatie tevens mogelijk kwetsbaar.

Begroting
De meerjarenbegroting geldt blijkbaar niet alleen culturele activiteiten, maar ook andere, zoals de wijkkeuken. Deze activiteiten lijken echter ook te zijn opgenomen in de beheerslasten. Dit maakt het voor de Raad moeilijk onderscheid te maken tussen de maatschappelijke en culturele activiteiten.

De Afrikaanderwijk Coöperatie zet met deze aanvraag ambitieus in op (meer dan) een verdubbeling van haar activiteiten en uren van openstelling. Dit resulteert in een toename van de personele lasten (en materiaalkosten) van meer dan 100 procent ten opzichte van het voor de organisatie lastige jaar 2018. Deze groeisprong ziet de Raad als risicovol.

Fair Pay
De organisatie geeft aan fair pay te willen toepassen. Het is niet duidelijk welk deel van de uitbreiding van de begroting daarvoor bestemd is, en welk deel voor de uitbreiding van het culturele programma.

De Raad waardeert de natuurlijke manier waarop de organisatie doelgroepen weet aan te spreken, die door anderen niet of met meer moeite worden bereikt. De aanvraag bevat geen overkoepelende visie op inclusiviteit of een strategisch plan, maar de wijkgerichte aanpak geeft de Raad voldoende vertrouwen in het inclusieve karakter van de Afrikaanderwijk Coöperatie.

Publiek
Het voorgestelde programma betrekt de wijk bij programmering, organisatie, uitvoering, deelnemers en publiek. De organisatie zegt ook de stad en de bezoekers van buiten te betrekken, al wordt niet helemaal duidelijk hoe die laatste groep wordt bereikt.

Personeel
De Raad oordeelt positief over de samenstelling van het personeel, die een afspiegeling is van de wijk en haar bewoners.

De organisatievorm en de combinatie van alle activiteiten is innovatief getuigen van een ondernemend karakter. De wijkgerichte aanpak is in belangrijke mate vraaggestuurd en de programma’s komen veelal in co-creatie met wijkbewoners tot stand. De Raad ziet de Afrikaanderwijk Coöperatie als een goed voorbeeld van een alternatieve aanpak waarmee moeilijker te bereiken doelgroepen op lokaal niveau kunnen kennis maken met en participeren in een breed en passend cultureel aanbod.

De wijkcoöperatie heeft een groot netwerk van cultuur- en onderwijsinstellingen, bedrijven en bewoners aan zich weten te binden. Voor culturele activiteiten werkt Het Gemaal samen met veel andere culturele en kunstinstellingen. De rol van de Afrikaanderwijk Coöperatie varieert in die samenwerking van gastheer tot partner en van programmeur tot maker. De Raad waardeert deze connectiviteit, waardoor de wijk in contact komt met deze instellingen en hun activiteiten. Niet altijd wordt duidelijk welk deel van de indrukwekkende lijst van programmaonderdelen door organisatie zelf wordt gerealiseerd en hoe ver de invloed reikt van Afrikaanderwijk Coöperatie. Dit maakt de meerjarenbegroting minder transparant.

geadviseerd subsidiebedrag

De Raad is positief over de toegevoegde waarde van de organisatie voor het culturele aanbod en haar vermogen om een breder en diverser publiek te bereiken, maar beoordeelt de voorgenomen verdubbeling van het programma-aanbod als risicovol. Daarnaast mist de Raad een toelichting op en uitwerking van het culturele programma.

Om de continuïteit van de organisatie te borgen en haar de mogelijkheid te bieden zich de komende jaren op organische wijze verder te ontwikkelen, adviseert de Raad een bedrag van € 125.000 beschikbaar te stellen vanuit het Cultuurplan, onder voorwaarde dat Afrikaanderwijk Coöperatie een goed uitgewerkt plan indient over de culturele programmering.