Licht op de Coolsingel
Over de levensader van Rotterdam en jammerlijk gebrek aan visie van het gemeentebestuur.
Woensdag 3 november 2004, Zaal de Unie
Met: Han Meijer (hoogleraar stedenbouw TU-Delft), Iris Dijkstra (Atelier LEK), Maike van Stiphout (DS Landschapsarchitecten, leidt het masterplan Coolsingel), Wies Sanders (Urban Unlimited), Jolande Huijers (directeur Beurs Rotterdam NV)
Moderator: Lucas Verweij
5th Avenue, Champs Elysee, Diagonal, Coolsingel... Rotterdam heeft een boulevard, maar is zich er niet van bewust. De reden: de Coolsingel is vies, verpauperd, een snelweg, slecht verlicht en bestuurlijk verwaarloosd. Maar vanavond wordt de vinger op de zere plek gelegd en krijgt een verbaasd publiek te horen waarom de slagader van Rotterdam op sterven na dood is.
"Aan de hand van deze luchtfoto kun je het goed zien," begint Han Meijer terwijl het centrum van Rotterdam op het scherm verschijnt. "De Coolsingel is een belangrijke verbinding. Niet alleen tussen Hofplein en Churchillplein, maar het is in feite de nieuwe stadsas naar de Kop van Zuid." Het is een stedenbouwkundige die aan het woord is. Meijer spreekt over assen, structuren en verbindingen, maar na een paar minuten beland hij toch bij zaken die het plaatje wat inkleuren en de Coolsingel tot leven brengen.
Meijer: "Eigenlijk is de Coolsingel een plein. Het is geen plein, maar het heeft wel die functie. De marathon eindigt er, het carnaval trekt er langs, Feyenoord wordt er gehuldigd. Dat zijn zaken die in een stad plaatsvinden op het voornaamste plein."
Hij schetst de geschiedenis van de Singel. Op oude foto's zien we nog water en boten. De Singel was tot 1916 aan de ene kant een handelskade, aan de andere kant een flaneergebied voor de welgestelden. In de periode tussen 1916 en 1940 werd de singel een boulevard. Meijer: "Het is geen straat, geen laan, maar een boulevard, want vanaf die tijd kwamen de imposante openbare gebouwen zoals het postkantoor, de Beurs, Stadhuis en de Bijenkorf. Maar het is ook een boulevard omdat het een begrensde ruimte is en de lengte tien keer de breedte bedraagt. Ook staan er aan het begin- en eindpunt markante gebouwen."
Maar de idylle werd verbroken. De mobiliteit groeide en het verkeer begon de Coolsingel op te eisen. In de periode tussen 1940-1970 werd het dan ook vooral een verkeersader. Publiek moest zich op de trottoirs behelpen met inderhaast gebouwde kiosken die de gezelligheid terug moesten brengen. Een lapmiddel, zoals er door de jaren heen meer van zouden verschijnen. "Nu is de Coolsingel toch vooral een stadsas, een onderdeel van een grotere verbinding," zegt Meijer. En dat zou best benadrukt mogen worden. "Het is een belangrijke openbare ruimte, maar oogt nu als een rommelzone. Geef die avenue een gezicht!" De stelling staat.
Een eerste bescheiden poging om het imago van de Coolsingel op te krikken heeft de gemeente gevonden in de volgende opdracht: een lichtplan. Atelier Lek kreeg de eer en Iris Dijkstra licht toe. Dijkstra: "Wat er aan verlichting op de Coolsingel was, was vrij rommelig en zeer divers." Tussen neus en lippen door vertelt Dijkstra dat het idee bij de gemeente ontstond door de feestverlichting in de bomen. "Dit lichtplan is een direct gevolg van de lampjes in de bomen. De gemeente vond dat leuk enging verder denken." De officiële doelstelling werd: middels licht de kwaliteit, veiligheid en samenhang verbeteren. Op het scherm verschijnen de resultaten van Atelier LEK: meer licht, minder verschillende soorten lantaarnpalen, gebouwen uitlichten. Dijkstra: "De verlichting moet de bezoekers van de Coolsingel trekken en leiden. Nu is het een chaos, dat moet anders."
"Maar mag ik even tussendoor." Wies Sanders heeft het allemaal aangehoord. De grote woorden van Meijer, de ideeën van LEK, maar een ding zit haar toch dwars. Sanders: "Ik hoor alleen maar veranderingen in de vorm, niets gaat over de inhoud. Ik zou wel eens willen weten wat de Coolsingel nu eigenlijk voor straat, of boulevard, moet worden. Wat is de visie?"
Het is een vraag die Jolande Huijers van Beurs Rotterdam NV moet bezig houden. Als ondernemer aan de Coolsingel is ze afhankelijk van het imago van de boulevard, en ook van het takenpakket. Een echte visie heeft ook zij nog niet gehoord, maar er wordt nu nagedacht en dat is al heel wat vindt ze. Huijers: "Ik wil graag dat de Coolsingel grootstedelijke allure krijgt. De stad moet ook hier weer attractief worden."
Sanders: "Toch niet met lampjes."
Huijers: "Op allerlei manieren. Maar je moet er zorgvuldig in zijn. Van de Coolsingel moet je geen evenemententerrein willen maken. Wat wel, dat weet ik niet precies. In ieder geval iets met allure."
Het is niet nieuw voor landschapsarchitect Maike Van Stiphout. Zij heeft de moeilijke taak de verschillende belangen en wensen over de Coolsingel in een plan samen te brengen. Van Stiphout: "Er wordt nu pas gekeken naar de Coolsingel, omdat Rotterdam tot voor kort alleen maar aan het bouwen was. De gaten moesten gedicht worden. Nu dat gebeurd is, komt er aandacht voor de samenhang."
Meijer: "Maar een regie voor de Coolsingel lijkt te ontbreken."
Huijers: "Die ligt, volgens mij, bij Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR). En bij dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting (dS+V)."
Meijer: "Wil je een sterke visie ontwikkelen, dan zul je dat ook alleen aan die partij, aan de overheid over moeten laten."
Sanders: "Nee, je moet juist ook de marktpartijen erbij betrekken."
Huijers is het daar wel mee eens. Huijers: "Kijk naar ons initiatief om drie horecazaken in ons gebouw te vestigen. Dat zorgt ervoor dat er ook 's avonds mensen naar de Coolsingel komen. Het zorgt voor leven op straat."
In de zaal zijn ook drie vertegenwoordigers van de gemeente aanwezig, te weten: OBR, dS+V en Bureau Binnenstad (een samenwerking tussen OBR, dS+V en Gemeentewerken). Een verklaring voor de huidige armzalige toestand van de Coolsingel kan de ambtenaar van Bureau Binnenstad ("wij voeren de regie over de Coolsingel") wel geven: "Verschillende bestuurslagen moeten hier samenwerken, dat kost tijd." En: "Er zijn verschillende wethouders bij betrokken, dat is vaak lastig." Maar ook: "De regie is gefragmenteerd, er is niet een wethouder aangewezen." Maar er is toch een wethouder Openbare Ruimte? "Ja, wethouder Bolsius gaat zich vanaf nu ook beter profileren."
Een man uit het publiek kent de Coolsingel goed. "Ik kom er vaak, maar zorg dat ik er zo snel mogelijk weer weg ben," aldus de man. "Het is een grote troep. U heeft het over licht, dat is leuk, maar overdag is het er verschrikkelijk. Kijk daar eerst naar. De gebouwen zijn vies, de winkeletalages niet om aan te zien. Gebeurt er wel iets drastisch of blijft het bij het indraaien van wat lampen en weghalen van lantaarnpalen?"
De concrete vraag wordt door geen van de betrokkenen beantwoord. Huijers denkt dat de man uit het publiek teveel van de overheid verlangt. "Er ligt ook een taak voor de ondernemers," vindt ze. Maar de man wil daar niks van horen. "Ik snap u wel. U heeft uw zaakjes goed voor elkaar, maar zo'n terras is toch ook maar een puzzelstukje in het geheel. Het moet veel groter aangepakt worden."
Sanders kan zich vinden in de kritiek. "Er wordt gesproken over noord-zuid assen, grotere gehelen, maar pak eerst eens dat stuk straat aan dat echt Coolsingel heet. Niet alleen met bomen en lichtjes, maar ook functioneel. Kies wat voor straat het moet gaan worden."
Het lijkt typisch Hollands om zonder trots en zorgvuldigheid over de belangrijkste avenue van de stad te spreken en te denken. Fransen ontdoen hun boulevards en avenues op de dag dat de Tour arriveert van alle verkeersborden en reclame. Dat is trots. In Rotterdam komen we niet verder dan wat plannetjes en kleine ingrepen.
Van Stiphout: "Kleine pogingen zijn te realiseren. Grote veel moeilijker."
Een aanwezige ambtenaar in het publiek valt voor even uit haar immer loyale rol: "Het zou misschien helpen om bij de volgende verkiezingen niet meer racistisch te stemmen. Misschien dat er dan ook weer oog komt voor dit soort zaken."
De ambtenaar van Bureau Binnenstad (loyaal tot het eind): "Wij krijgen de opdracht zorg dat er een lichtplan komt. Dan gaan wij daar voor zorgen. Je bent bezig om je taak uit te voeren. Dat heeft dan alle prioriteit." Maar komt er nu, nu het lichtplan is gerealiseerd, wel een visie? "Ja," zegt de dame van Bureau Binnenstad heldhaftig. "In december is de visie voor de Coolsingel klaar."
Een zucht van verlichting gaat er door de zaal.
Ferry Wieringa
Moderator: Lucas Verweij
5th Avenue, Champs Elysee, Diagonal, Coolsingel... Rotterdam heeft een boulevard, maar is zich er niet van bewust. De reden: de Coolsingel is vies, verpauperd, een snelweg, slecht verlicht en bestuurlijk verwaarloosd. Maar vanavond wordt de vinger op de zere plek gelegd en krijgt een verbaasd publiek te horen waarom de slagader van Rotterdam op sterven na dood is.
"Aan de hand van deze luchtfoto kun je het goed zien," begint Han Meijer terwijl het centrum van Rotterdam op het scherm verschijnt. "De Coolsingel is een belangrijke verbinding. Niet alleen tussen Hofplein en Churchillplein, maar het is in feite de nieuwe stadsas naar de Kop van Zuid." Het is een stedenbouwkundige die aan het woord is. Meijer spreekt over assen, structuren en verbindingen, maar na een paar minuten beland hij toch bij zaken die het plaatje wat inkleuren en de Coolsingel tot leven brengen.
Meijer: "Eigenlijk is de Coolsingel een plein. Het is geen plein, maar het heeft wel die functie. De marathon eindigt er, het carnaval trekt er langs, Feyenoord wordt er gehuldigd. Dat zijn zaken die in een stad plaatsvinden op het voornaamste plein."
Hij schetst de geschiedenis van de Singel. Op oude foto's zien we nog water en boten. De Singel was tot 1916 aan de ene kant een handelskade, aan de andere kant een flaneergebied voor de welgestelden. In de periode tussen 1916 en 1940 werd de singel een boulevard. Meijer: "Het is geen straat, geen laan, maar een boulevard, want vanaf die tijd kwamen de imposante openbare gebouwen zoals het postkantoor, de Beurs, Stadhuis en de Bijenkorf. Maar het is ook een boulevard omdat het een begrensde ruimte is en de lengte tien keer de breedte bedraagt. Ook staan er aan het begin- en eindpunt markante gebouwen."
Maar de idylle werd verbroken. De mobiliteit groeide en het verkeer begon de Coolsingel op te eisen. In de periode tussen 1940-1970 werd het dan ook vooral een verkeersader. Publiek moest zich op de trottoirs behelpen met inderhaast gebouwde kiosken die de gezelligheid terug moesten brengen. Een lapmiddel, zoals er door de jaren heen meer van zouden verschijnen. "Nu is de Coolsingel toch vooral een stadsas, een onderdeel van een grotere verbinding," zegt Meijer. En dat zou best benadrukt mogen worden. "Het is een belangrijke openbare ruimte, maar oogt nu als een rommelzone. Geef die avenue een gezicht!" De stelling staat.
Een eerste bescheiden poging om het imago van de Coolsingel op te krikken heeft de gemeente gevonden in de volgende opdracht: een lichtplan. Atelier Lek kreeg de eer en Iris Dijkstra licht toe. Dijkstra: "Wat er aan verlichting op de Coolsingel was, was vrij rommelig en zeer divers." Tussen neus en lippen door vertelt Dijkstra dat het idee bij de gemeente ontstond door de feestverlichting in de bomen. "Dit lichtplan is een direct gevolg van de lampjes in de bomen. De gemeente vond dat leuk enging verder denken." De officiële doelstelling werd: middels licht de kwaliteit, veiligheid en samenhang verbeteren. Op het scherm verschijnen de resultaten van Atelier LEK: meer licht, minder verschillende soorten lantaarnpalen, gebouwen uitlichten. Dijkstra: "De verlichting moet de bezoekers van de Coolsingel trekken en leiden. Nu is het een chaos, dat moet anders."
"Maar mag ik even tussendoor." Wies Sanders heeft het allemaal aangehoord. De grote woorden van Meijer, de ideeën van LEK, maar een ding zit haar toch dwars. Sanders: "Ik hoor alleen maar veranderingen in de vorm, niets gaat over de inhoud. Ik zou wel eens willen weten wat de Coolsingel nu eigenlijk voor straat, of boulevard, moet worden. Wat is de visie?"
Het is een vraag die Jolande Huijers van Beurs Rotterdam NV moet bezig houden. Als ondernemer aan de Coolsingel is ze afhankelijk van het imago van de boulevard, en ook van het takenpakket. Een echte visie heeft ook zij nog niet gehoord, maar er wordt nu nagedacht en dat is al heel wat vindt ze. Huijers: "Ik wil graag dat de Coolsingel grootstedelijke allure krijgt. De stad moet ook hier weer attractief worden."
Sanders: "Toch niet met lampjes."
Huijers: "Op allerlei manieren. Maar je moet er zorgvuldig in zijn. Van de Coolsingel moet je geen evenemententerrein willen maken. Wat wel, dat weet ik niet precies. In ieder geval iets met allure."
Het is niet nieuw voor landschapsarchitect Maike Van Stiphout. Zij heeft de moeilijke taak de verschillende belangen en wensen over de Coolsingel in een plan samen te brengen. Van Stiphout: "Er wordt nu pas gekeken naar de Coolsingel, omdat Rotterdam tot voor kort alleen maar aan het bouwen was. De gaten moesten gedicht worden. Nu dat gebeurd is, komt er aandacht voor de samenhang."
Meijer: "Maar een regie voor de Coolsingel lijkt te ontbreken."
Huijers: "Die ligt, volgens mij, bij Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR). En bij dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting (dS+V)."
Meijer: "Wil je een sterke visie ontwikkelen, dan zul je dat ook alleen aan die partij, aan de overheid over moeten laten."
Sanders: "Nee, je moet juist ook de marktpartijen erbij betrekken."
Huijers is het daar wel mee eens. Huijers: "Kijk naar ons initiatief om drie horecazaken in ons gebouw te vestigen. Dat zorgt ervoor dat er ook 's avonds mensen naar de Coolsingel komen. Het zorgt voor leven op straat."
In de zaal zijn ook drie vertegenwoordigers van de gemeente aanwezig, te weten: OBR, dS+V en Bureau Binnenstad (een samenwerking tussen OBR, dS+V en Gemeentewerken). Een verklaring voor de huidige armzalige toestand van de Coolsingel kan de ambtenaar van Bureau Binnenstad ("wij voeren de regie over de Coolsingel") wel geven: "Verschillende bestuurslagen moeten hier samenwerken, dat kost tijd." En: "Er zijn verschillende wethouders bij betrokken, dat is vaak lastig." Maar ook: "De regie is gefragmenteerd, er is niet een wethouder aangewezen." Maar er is toch een wethouder Openbare Ruimte? "Ja, wethouder Bolsius gaat zich vanaf nu ook beter profileren."
Een man uit het publiek kent de Coolsingel goed. "Ik kom er vaak, maar zorg dat ik er zo snel mogelijk weer weg ben," aldus de man. "Het is een grote troep. U heeft het over licht, dat is leuk, maar overdag is het er verschrikkelijk. Kijk daar eerst naar. De gebouwen zijn vies, de winkeletalages niet om aan te zien. Gebeurt er wel iets drastisch of blijft het bij het indraaien van wat lampen en weghalen van lantaarnpalen?"
De concrete vraag wordt door geen van de betrokkenen beantwoord. Huijers denkt dat de man uit het publiek teveel van de overheid verlangt. "Er ligt ook een taak voor de ondernemers," vindt ze. Maar de man wil daar niks van horen. "Ik snap u wel. U heeft uw zaakjes goed voor elkaar, maar zo'n terras is toch ook maar een puzzelstukje in het geheel. Het moet veel groter aangepakt worden."
Sanders kan zich vinden in de kritiek. "Er wordt gesproken over noord-zuid assen, grotere gehelen, maar pak eerst eens dat stuk straat aan dat echt Coolsingel heet. Niet alleen met bomen en lichtjes, maar ook functioneel. Kies wat voor straat het moet gaan worden."
Het lijkt typisch Hollands om zonder trots en zorgvuldigheid over de belangrijkste avenue van de stad te spreken en te denken. Fransen ontdoen hun boulevards en avenues op de dag dat de Tour arriveert van alle verkeersborden en reclame. Dat is trots. In Rotterdam komen we niet verder dan wat plannetjes en kleine ingrepen.
Van Stiphout: "Kleine pogingen zijn te realiseren. Grote veel moeilijker."
Een aanwezige ambtenaar in het publiek valt voor even uit haar immer loyale rol: "Het zou misschien helpen om bij de volgende verkiezingen niet meer racistisch te stemmen. Misschien dat er dan ook weer oog komt voor dit soort zaken."
De ambtenaar van Bureau Binnenstad (loyaal tot het eind): "Wij krijgen de opdracht zorg dat er een lichtplan komt. Dan gaan wij daar voor zorgen. Je bent bezig om je taak uit te voeren. Dat heeft dan alle prioriteit." Maar komt er nu, nu het lichtplan is gerealiseerd, wel een visie? "Ja," zegt de dame van Bureau Binnenstad heldhaftig. "In december is de visie voor de Coolsingel klaar."
Een zucht van verlichting gaat er door de zaal.
Ferry Wieringa
